Yapay Tohumlama

Yapay Tohumlama - Sayfa 3

İçerik Listesi
Yapay Tohumlama
Sayfa 2
Sayfa 3
Sayfa 4
Sayfa 5

Erkek Arının Yapay Tohumlamadaki Önemi Ve Yetiştiriciliği
Ana arıların yapay tohumlanmasında kullanılacak erkek arıların yetiştirilmesi ve seleksiyonu da ana arı yetiştiriciliği kadar önemli bir konudur. Çünkü oluşacak olan döl, sahip olacağı bütün karakterleri bu iki ebeveyninden eşit ve tesadüfi birer yarı (1/2) düzeyinde alacaklardır. Erkek arı yetiştiriciliği mevsimseldir ve her mevsimde istenen kolonilerden, istenildiği zaman kullanılabilecek yaşta erkek arı üretmek ve bulmak oldukça güçtür. Bu nedenle ana arı yetiştiriciliği ile erkek arı  yetiştiriciliği birlikte planlanmalıdır. Erkek arıların 24 günde ergin hale geldikleri ve 14 günde cinsi olgunluğa eriştikleri göz önüne alınır ise, erkek arı yetiştiriciliğine yapay tohumlamanın yapılacağı tarihten en az 38-40 gün öncesinden başlanması gerekmektedir (Ruttner, 1988; Harbo, 1974; Harbo, 1985; Koç ve Karacaoğlu, 2005; Güler, 2006). Bu amaçla baba olarak yararlanılacak koloniye erkek arı gözleri bulunan kabartılmış bir petek verilmeli ve ana arı, özel hazırlanmış ana arı ızgarası yardımı ile bu peteğe hapsedilmelidir. Erkek arı gözlerine döllenmemiş yumurta bırakılacağından
24-25 gün sonra erkek arılar ergin hale geleceklerdir.Bu erkek arılar işaretlenerek yapay tohumlama çalışmalarında  kullanılırlar. Yapay tohumlamada yararlanılacak en iyi erkek arılar 10 ile 21 günlük yaşta olanlardır. 10 günlük yaştan küçük olan erkek arılar cinsi olgunluk yaşına gelmedikleri için ve 21 günlük yaştan büyük olanlarda hastalık taşıdıkları veya ana arı oviductunda kalıntı bıraktıkları için yapay tohumlamada kullanılmazlar (Cobey, 1980c; Harbo,1985).
Erkek arı yetiştirilen kolonilerin de oldukça güçlü işçi arı kadrolarına sahip olmaları gerekir. Kovanlarda bol miktarda bal ve polen bulunmalı ve sürekli bir şekilde şerbet verilerek takviye edilmelidir. Yeterince beslenmeyen kolonilerden toplanan erkek arılardan elde edilen spermlerin kalite ve kantitesinde azalmalar görülür (Harbo, 1985; Kaftanoğlu ve Kumova, 1992; Cobey, 2004). Yapay tohumlama çalışmalarında yararlanılacak erkek arılar, ya kovan içerisindeki petekler üzerinden veya kovanın uçuş deliği önünden yakalanarak toplanır. İkinci yöntemde, kovanın uçuş deliği bir ana arı ızgarası ile kapatılır ise erkek arılar kovan uçuş deliği önünde toplanırlar ve kolayca yakalanabilirler.Bu yöntem ile çiftleşme uçuşundan dönen, cinsi
olgunluk yaşına gelmiş ve dışkılarını atmış erkek arılar yakalanarak, ya o gün kullanılmak üzere laboratuara taşınır veya ertesi gün kullanılmak üzere, özel yapılmış erkek arı kafesleri içerisinde ve erkek arı bankası olarak adlandırılan kolonilerde muhafaza edilir (Harbo, 1985; Ruttner, 1988; Kaftanoğlu, 1990;Kaftanoğlu, 2005).

Şırınganın Hazırlanması ve Sperm Toplama
Şırınganın hazırlanmasında çeşitli fizyolojik sıvılardan yararlanılmaktadır. Bunlardan en yaygın olarak yararlanılanları; Ringer solüsyonudur ve bu solüsyonun içeriği (NaCl, 0.85 g; KCl, 0.025 g; CaCl, 0.030 g; glukoz, 0.50 g ve damıtık su, 100 ml), bir diğeri Kiev solüsyonudur (Trisodyum citrate-2 hydrate, 2.43 g; NaHCO3, 0.01 g; KCl, 0.30 g; glukoz,0.30 g ve damıtık su, 100 ml) ve bir başkası ise Salina solüsyonudur (NaCl, 0.85 g; damıtık su 100 ml). Bu solüsyonlar sterilize edilmeli veya % 0.25 oranında dihydrostreptomycin sülfat ilave edilerek bakteri üremesi önlenmelidir (Harbo, 1985; Cobey ve Schley, 2002). Şırınga adaptörü hazırlanan bu sıvı ile doldurulur ve şırınga iğnesi adaptöre monte edilerek şırınga sperm toplama işlemi için hazırlanır. Şırınganın kontrol düğmesi saat yönünde döndürüldüğünde bir miktar fizyolojik sıvı iğneden dışarıya akar, ters yönde döndürüldüğünde ise sıvı iğne içerisinde geri çekilerek bir vakum yaratır. Bu vakum ile erkek arı semeni şırıngaya çekilir. Cinsi olgunluğa erişmiş 14-20 günlük yaştaki erkek arıların thoraxı sağ elin işaret ve baş parmakları arasında okşanarak hafifçe sıkılır. Bu arada erkek arının üreme organı (endophallus) ürogenital ağızdan dışarı çıkar. Sol elin işaret ve baş parmakları ile abdomenin ucu yeniden hafifçe sıkılarak eversiyon
sağlanır. Endophallus üzerinde semen sıvısı mukoz ile birlikte ince bir film tabakası halinde dağılmış halde bulunur. Daha önceden hazırlanarak yapay tohumlama aletine monte edilen şırınga ile erkek arının semen sıvısı şırıngaya çekilir. Sperm toplama işi mikroskop altında yapılır. Sperm toplanırken şırınga ucunun mukoz tabakasına dokunmamasına ve şırıngaya mukoz alınmamasına dikkat edilir. Sperm toplama esnasında şırınganın ucu ıslak tutulur. Her bir erkek arıdan şırıngaya semen alınışında şırıngadaki semen sıvısı ile alınacak semen sıvısı arasında bağlantı sağlanmalıdır. Bu uygulama şırınga ağzının kapanmasını önler. 8-10 μl sperm alınıncaya kadar sperm toplama işine devam edilir. Bir erkek arı ortalama 10 milyon spermatozoa üretir ve yaklaşık olarak 1 μl hacimdeki semen sıvısında 7.5 milyon spermatozoa bulunur (Harbo, 1985).

Ana Arının Yapay Tohumlama ile Döllenmesi
Erkek arılardan ortalama olarak 8 μl hacminde sperm toplandıktan sonra ana arı karbondioksit (CO2) ile muamele edilerek bayıltılır (Mackensen, 1947; Harbo, 1985). Ana arı, abdomeninin son 5-6. segmenti ana arı tüpünün dışına çıkacak şekilde tüpe baş aşağı olacak şekilde yerleştirilir. Bu sırada ana arı tüpü CO2 donanım sistemine bağlanarak ana arının yapay tohumlama işlemi süresince hareketsiz kalması sağlanır. Ana arı tüpüne gelecek olan CO2 miktarı ayarlanır. Fazla verilen CO2 ana arının olumsuz etkilenmesine ve hatta ölmesine neden olurken, az miktardaki CO2 ise yeterli anestetik etki göstermeyerek ana arının hareket etmesine sebep olabilir. Buda yapay tohumlama işleminin başarısızlıkla sonuçlanmasına neden olur. CO2 akış miktarı dakikada 35 ml düzeyinde olmalıdır (Cobey,1983b; Harbo, 1985; Kaftanoğlu, 1990). Bu miktarı
daha çok karbondioksit hortumu bir bardak su içerisine daldırılarak meydana gelecek kabarcık sayısı üzerinden belirlemek mümkündür. Kabarcıklar sayılabiliyor ise bu geçen CO2 miktarının yeterli olduğunu gösterir. Şayet su üzerinde meydana gelen kabarcık sayılamayacak kadar fazla ise buda ana arıya giden CO2 miktarının fazla olduğu anlamına gelir. CO2 uygulamasının başlıca sebepleri, tohumlama esnasında ana arının hareket etmesini önlemek, doku ve kasların gevşeyerek semen iğnesinin vajinal çemberden geçişini kolaylaştırmak ve ana arının kısa sürede yumurtlamasını sağlamaktır. Ventral ve dorsal kancalar yardımıyla ana arının iğne çemberi mikroskop altında açılır. Açma işinde önce ventral kanca yardımıyla iğne çemberine girilir ve ventralin son sternumundan yakalanır.