Yapay Tohumlama

Yapay Tohumlama - Sayfa 4

Şırınganın kontrol düğmesi sağa doğru yavaşça döndürülerek şırıngadaki sperm sıvısının tümü ana arıya enjekte edilir.Bu işlemden sonra şırınga geri çekilerek ana arının üreme organından uzaklaştırılır. Ana arı tüpten çıkarılır ve anestezinin (CO2) etkisinden kurtulunca kafese konularak alındığı kovanına geri verilir. Eğer semen sıvısı enjeksiyon sırasında akmıyor veya dışarı akıyor ise bu durumda median oviduct (vajinal) valfının geçilemediği anlaşılmalıdır. Semenin enjeksiyonu ile birlikte semen sıvısı lateral oviduct kanallara akar ve buralar balon gibi şişer. Daha sonraki 24 saat içerisinde semen sıvısı spermatekaya geçerek buraya depolanır. Yapay tohumlama aletinin ayarsız olması, ana arının tüp içerisinde hareket etmesi veya şırınga ucunun vagina valfını geçmemesi gibi durumlarda enjekte edilen semen sıvısı lateral oviducta ulaşamaz. Bursa kesesine ve bursal copulatrixe dolar ve oradan da dışarıya atılır. Sperm sıvısının dışarıya taştığı görüldüğü an semenin enjeksiyonu durdurulur ve ana arı iptal edilerek yeni bir ana arıya geçilir.
Yapay tohumlama ile döllenen ana arılara 24 saat sonra 10 dakikalık ikinci bir CO2 uygulaması daha yapılır. Bu uygulama ana arının 4-5 gün içerisinde yumurtlamaya başlamasını sağlar (Harbo, 1985; Kaftanoğlu, 2005). Döllemeden sonra ana arının sperm kesesi sperm depolamaya başlar ve 24 saatlik bir süre içerisinde yaklaşık 4-5 milyon spermatozoa depolanır (Woyke ve Jasinski, 1973). Enjekte edilen ve sperm kesesine ulaşmayan semen doğal çiftleşmede olduğu gibi aynı yoldan dışarı atılır ve ana arının iğne çemberi etrafında birikir. Burası daha sonra işçi arılar tarafından temizlenir.

Yapay Tohumlamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Ana arıların yapay tohumlanmasında dikkate edilecek en önemli konu temizlik ve hijyen koşullarına riayet edilmesidir. Tohumlamanın yapılacağı laboratuvar ve alet ve ekipman mümkün olduğunca temiz ve steril olmalıdır. Kullanılan aletlerin hastalık oluşturan mikroorganizmalarla bulaşık olması ana arının hastalanmasına ve ölmesine neden olur. %70’lik alkol bu amaçla kullanılacak iyi  bir dezenfektandır. Gerekli alet ve ekipman 120°C’de saf suyla 10 dakika süre ile sterilize edilir. Cam uçları önce enjektör içindeki fizyolojik solüsyonla temizlenir ve daha sonra sterilize edilir. Yapay tohumlama sırasında ana arının enfeksiyonu daha çok aşağıda belirtilen nedenlerden kaynaklanır;
♦Steril olmayan alet ve ekipman kullanımı
♦Sperm toplama esnasında şırınga ucunun veya toplanan sperm sıvısının erkek arı dışkısı ile teması
♦Yapay tohumlama sırasında ana arının defeksiyonu
♦Yapay tohumlama aletinin özellikle şırınga ucu, dorsal ve ventral kancalar ve fizyolojik sıvının kontaminasyonu  ♦Dört haftadan yaşlı erkek arılardan sperm toplamak ve
♦Ana ve erkek arıların uzun süre kafeslerde tutulmalarıdır.
Uygulamanın yapılacağı ortam öncelikle steril hale getirilir. Yapay tohumlamayı yapan kişinin ellerini sık sık sabunla yıkaması, her tohumlamadan sonra şırınga iğnesi, ana arı tüpü, ventral ve dorsal kancaları temizlemesi ve gerekli ise metal kısmın dezenfekte edilmesi gereklidir. Ayrıca erkek arılardan semen sıvısı toplanırken şırınganın mukoz sıvısına temas etmemesine özen gösterilir. Şırınga içerisine giren mukoz katılaşarak semen sıvısının şırınga içerisindeki hareketini zorlaştırır. Ana arının yumurta kanalına enjekte edilen mukoz burada katılaşmakta ve yumurta kanalının tıkanmasına ve hatta ana arının ölmesine neden olur.Yapay tohumlamadan sonra ana arı kafes içerisine uzun süre hapsedilir ise semen artıkları  temizlenememekte, yumurta kanalında kuruyarak ana arı ölümüne sebep olabilmektedir. Bu nedenle yapay tohumlamadan sonra ana arının koloni ortamında serbest kalması ve işçi arılarla teması sağlanmalıdır. Yapay tohumlama ile döllenen ana arının işçi arılar ile temasından sonra sperm kesesine ulaşan sperm miktarının %170 oranında arttığı belirlenmiştir. Döllenmeden hemen sonra sadece 20 işçi arının bulunduğu bir kafese alınan ana arının sperm kesesinde 1.8 milyon spermatozoa belirlenirken, 350 işçi arının bulunduğu bir ortamda tutulması sonrasında ise 4.1 milyon spermatozoa depolandığı saptanmıştır. Buda daha çok koloni ortamındaki sıcaklığın uygun olması, ana arının rahatça hareket etmesi ve ana arının işçi arılarla teması sayesinde gerçekleşmektedir. Bu nedenle yapay tohumlama yapıldıktan sonra ana arıların en kısa süre içerisinde yeterli işçi arı (2-3 arılı çerçeve) kadrosu bulunan kolonilerine serbest bırakılmak suretiyle verilmesi gerekmektedir (Harbo, 1985).Yapay tohumlama yapılacak ana arılar için en uygun yetiştirme ortamı iki üç çerçeve düzeyinde işçi arı kadrosu bulunan çekirdek kolonilerdir. Bu koloniler 5’li ruşet kovanlarda barındırıldıklarında çalışma yönünden avantaj sağlar. Bu tür koloni ortamı, ana arıların yapay tohumlama öncesi ve sonrası kolayca hareket etmelerini sağlar. Bu nedenle ana arının koloni ortamında kafese konulup hareketi engellenmemelidir.